76-mm tümen topu M1936 (F-22)

122-mm obüs M1910/30

Çeşidi Tümen topu
Uyruğu Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği SSCB
Hizmet geçmişi
Kullanıldığı savaşlar II. Dünya Savaşı
Üretim tarihi
Üretildiği tarih 1937-1939
Üretim adedi 2,932
Özellikler
Ağırlık 1,620 kg
taşınma: 2,820 kg
Uzunluk 3,680 mm / 48.4 kalibre
tümü: 3,895 mm / 51.2 kalibre
 uzunluğu 7.12 m
Genişlik 1.93 m
Yükseklik -5° ile 75° arası
Namlu Çapı 76.2 mm

Yükseklik -5° ile 75° arası
Atış hızı 15 mermi/dakika
Azami menzil 14 km

76-mm tümen topu model 1936 (F-22) SSCB tarafından geliştirilen II. Dünya Savaşı sırasında Kızıl Ordu tarafından 1936 yılından itibaren kullanılan bir top türüydü. Bu top SSCB ile Japonya arasındaki Uzak Doğu cephesinde, Kış Savaşında ve Büyük Vatanseverlik Savaşı sırasında kullanılmıştır. Birçok F-22 topu Nazi Almanyası ordusu Wehrmacht tarafından savaşın ilk yıllarında ganimet olarak alınmış geliştirilerek Sovyet kuvvetlerine karşı kullanılmıştır.

Tanımı

F-22 yarı-yivli tümen ve tanksavar topudur. Topun süspansiyonlu ve çatal ayaklı taşıma sehpasının lastikle kaplı çelik tekerlekleri bulunuyordu. Topun yarı otomatik doldurmalı kundağı , hidrolik geri tepme sistemi ve hidropnömatik geri getirme sistemi bulunuyordu. Dürbün ve yükselme açı sistemi namlunun farklı taraflarında bulunuyordu. Mermi kundağı standart model 1900 olarak sabitlenen top bu sayede eski model 76.2-mmlik tümen ve alay toplarına ait mermileri kullanabiliyordu.

Geliştirilmesi ve üretim tarihi

F-22 Fin Askeri Müzesi Helsinki.
F-22 Hämeenlinna topçu müzesi, Finlandiya.

1931 yılında Kızıl Ordu (RKKA) yönetimi ABD ve Birleşik Krallık basınıdan çıkan haberlerden bu iki ülkenin hem sahra hem de uçaksavar amaçlı bir top üzerinde çalışmalar yapmakta olduğu sonucunu çıkarttı. Bunda Sovyetlerin İngiliz yapımı Ordnance QF 2 pounder ve Ordnance QF 25 pounder toplarının yapılış amaçlarını yanlış anlaması yatıyordu. Uçaksavar kapasitelerinin aksine bu iki top sahip oldukları 360° yanal atış açıları ile standart tanksavar silahıydı. Sonuçta ordonat fabrikasının şef tasarımcısı Mikhail Tukhachevsky yarı-çok amaçlı bir top üzerinde çalışma emri verdi. Onların dışında Krasniy Putilovets (L-1 ve L-2 çok amaçlı top), No. 8 (yarı-çok amaçlı 25K, 31K ve 32K) ve GKB-38 (çok amaçlı A-52 ve yarı-çok maçlı A-51) fabrikaları bünyesindeki tasarım ekipleride çalışmaya başladı. GKB-38 1933 yılında kapanınca V. G. Grabin ve ekibi Gorky bulunan yeni kurulan Novoe Sormov (no. 92) farikasında A-51 projesi üzerinde çalışmaya başladı. 1934 yılında A-51 (resmi adı F-20) tasarımı bitirildi. Ancak sonuçtan memnun olmayan Grabin yeni bir top üzerinde çalışmaya devam etti ve ortaya F-22 çıktı.

Nisan 1935 tarihinde üç adet F-22 prototipi hazırlandı. Bunlardan ikisinin çatal ayaklı taşıma sehpası bulunuyordu. Bütün prototiplerin namlu ağzında gaz susturucusu vardı. Uzatılmış yeni deneysel mermiler kullanıyordu (7.1 kg, namlu ağzı ilk çıkış hızı 710 m/sn, azami menzili 14,060 m). Fabrika denemelere 8 Mayıs tarihinde başladı ve 9 Haziranda bütün prototipler Moskova yakınlarındaki Sofrinsky bulunan atış alanına getirildi. 14 Haziran tarihinde diğer top sistemleri ile birlikte Josef Stalinin de içerisinde bulunduğu ülke liderlerinin gösterimine sunuldu. F-22 bıraktığı ile izlenimden ötürü atış teslerine gönderildi ve 16 Aralık ta atış tesleri sonuçlandı. Haziran 1935 tarihinde fabrikaya 10 adet top üretmesi emri verildi. Mart 1936 tarihinde 4 adedi Kızıl Orduya deneme amaçlı teslim edildi. 11 Mayıs 1936 tarihinde topa resmi olarak 76.2-mm tümen topu model 1936 (F-22) (Rusça 76-мм дивизионная пушка образца 1936 года (Ф-22)) adı verildi Ordu tarafından gaz susturucusu çıkartılması istendi.Bunun sebebi susturucunun yerden çok fazla toz kaldırması ve topun yerinin kolayca tespit edilmesiydi.

F-22 no. 92 ve "Kirovskiy Plant" fabrikalarında üretildi. Bunların dışında "UZTM" (Ural Heavy Machinery Building Plant Türkçe: Ural Ağır Makina Üretim Fabrikası) işletmesindede üretilmiş olabilir. Üretimi çok yavaş seyretmesinde topun yapısının çok karmaşık olması ve tasarım hatalarının düzeltilmeye çalışılmasıydı. 1936 yılında sadece 10 adet üretilebilen toptan yıllara göre 1937 - 417, 1938 - 1,002, ve 1939 - 1,503 adet üretildi. Topun üretimi yeni geliştirilen 76.2-mm tümen topu model 1939 (USV) model topun geliştirilmesi ile sona erdi.

Organizyon ve kullanımı

Kızıl Ordu (RKKA)

1939 yılında her topçu tümeni iki topçu alayı ve bir obüs alayından oluşuyordu Toplamda her tümende 20 adet 76 mm lik top bulunuyordu. Haziran 1940 tarihinde 76 mm lik toplar çıkartıldığında taburda geriye 8 adet top kaldı. Mart 1942 tarihinde üçüncü karışık tabura (76 ve 122 mmlik bataryalar) eklendi ve toplam 76 mm top sayısı 12 ye yükseldi.

Motorize alaylar iki karışık taburdan ( bir adet 76 mmlik ve iki adet 122 mmlik obüs bataryasından) toplamda 8 76 mm adet top bulunuyordu. Ağustos 1941 tarihine kadar süvari tümenleri 8 adet 76 mmlik toptan oluşuyordu. Daha sonra tümen topları çıkartıldı.

F-22 ler tanksavar olarak her biri 24 adet toptan oluşan topçu tugaylarında kullanıldı. 1942 yılında bu birlikler 16 şar toptan oluşuyordu. Hafif topçu alayları ise 60 ila 72 adet toptan oluşuyordu.

F-22 ler ilk olarak 1938 yılında Khasan Gölü Savaşı sırasında kullanıldı. Top ayrıca Kış Savaşı sırasında kullanıldı. 1 Temmuz 1941 tarihinde Kızıl Ordu (RKKA) elinde 2,844 adet F-22 bulunuyordu. Ancak savaş sırasında birçoğu kaybedildi ve az sayıdaki top savaş sonuna kadar ordu servisinde kaldı. Örneğin bir tanesinde 40 adet toptan oluşan iki topçu alayı Kursk Savaşında görev aldı. Çoğu kez arazi topu olarak kullanılan silah az da olsa tanksavar topu olarak hizmet verdi. Ama hiçbir zaman uçaksavar topu olarak kullanılmadı.

Diğer kullanımları

7.62 cm PaK 36(r)

1941-42 yıllarında Wehrmacht 1.300 adete yakın F-22 model topu ganimet olarak ele geçirdi. Daha sonra bu toplara FK 296(r) adını vererek ordu servisine soktular. 1941 sonlarına doğru bu top tanksavar amaçlı yeniden tasarlanarak 7.62 cm PaK 36(r) adıyla kullanılmaya başlandı. Geliştirilmesi sırasında top kundağı büyütüldü, geri tepme sistemi geliştirildi, yükselme açısı ayarları namlunun sol tarafına alındı ve birçok silaha gaz susturucusu takıldı. Top için yeni mühimmat üretildi. PaK 36(r)1942 yılının baharında cepheye ulaştı. Toplamda 560 adet top dönüştürüldü. Bazıları Marder II ve Marder III model tank imha edicilerde kullanıldı. Dokuz adet F-22 SdKfz 6 yarı paletli araca takılarak SdKfz 6 mit 7.62 cm FK 36(r) model araç elde edildi.

Romanya tarafından ele geçirilen F-22ler T-60 hafif tank üzerine monte edilerek TACAM model KMO geliştirildi ve bu araçtan 30 adet üretildi.

Finlandiya Ordusu ele geçirdiği 29 topun yanında Nazi Almanyasından da 47 adet F-22 satın alındı. Bu silahlar 76 K 36 adıyla Fin Ordusuna hizmet etti. Bu toplar 1960lara kadar ordu servisinde ve 1990 lı yıllara kadar da depolarda saklandı.

Özetle

76 mm tümen topunu uçaksavar topu olarak kullanma fikri aşağıdaki sebeplerden ötürü başarısıylığa uğradı :

F-22 model top hava savunmasında zayıf ve arazide ise vasat bir görüntü sergilemiştir. 360° lik yanal dönüş açısına sahip olmaması ve eski model 76 mm uçaksavar topu model 1915/1928 ile aynı namlu çıkış hızına sahip yapısı vardı. (730 m/s). Otomatik mermi doldurma sistemi 60° üzerindeki yükselme açısında çalışmıyordu. RKKA tarafından yapılan araştırma sonucunda bu silahın uçaksavar silahı kullanılması fikrinden vazgeçildi. Silahın uçaklara karşı kullanıldığına dair herhangi bir kayıt yoktur. Sahra topu olarak kullanımında ise F-22lerin bazı kusurları ortaya çıktı. Top gerçekten büyük ve ağırdı ve sınırlı hareket kabiliyeti vardı. Topun yanal dönüş sistemi ve menzil dürbününü namlunun farklı taraflarında olmasından ötürü hareket halindeki tanklara karşı kullanımı çok zordu. Üretimi çok zor ve güvenilmezdi. Top 76-mm tümen topu M1902/30 göre daha iyi menzil ve zırh delme özlliği olmasına rağmen çok da büyük bir farkı yoktu.

1937 yılında gelen istekler sonucunda F-22USV model top geliştirildi.

Almanlar tarafından geliştirilen 7.62 cm PaK 36(r) tanksavar silahı olarak cephede çok başarılı olmuştur.

Mühimmat

Kullanılan mühimmat
Türü Modeli Ağırlığı, kg Patlayıcı ağırlığı, g Namlu çıkış hızı, m/dk Menzili , m
Zırh delici mermiler
APHE-T BR-350A 6,3 155 690 7,000
APHE-T BR-350B 6,5 119 690 7,000
AP-T BR-350BSP 6,5 - 690 7,000
Yeni kalibreli (Nisan 1943) BR-354P 3,02 - 500
HEAT, demir çelik (Mayıs 1943) BP-350A 5,28 623
Yüksek patlayıcılı ve parçalı
Parçalı yüksek patlayıcılı OF-350 6,2 710 706 13,630
Parçalı demir çelik O-350A 6,21 540 706 13,630
Parçalı yüksek patlayıcılı OF-350V 6,2
Parçalı YP (az sayıda üretildi) OF-363 7,1 710 14,000
YP, çelik, Rus eski F-354 6,41 785 706 13,200
YP, çelik, Rus eski F-354M 6,1 815
YP, çelik, Fransız eski F-354F 6,41 785
Şarapnel parçacıklı
Şarapnel 22 sn / D tuplü Sh-354 6,5 85 (260 bullets) 652 6,000
Şarapnel T-6 tuplü Sh-354T 6,66 85 (250 parçacıklı) 645 9,000
Şarapnel Sh-354G 6,58 85
Şarapnel Sh-361 6,61 - 692 8,600
Metal kutulu
Metal kutulu Sh-350 549 parçacıklı 200
Sis mermileri
Sis D-350 6,45 80 TNT + 505 sarı forforlu
Sis, demir çelik D-350S 6,45 66 TNT + 380 sarı forforlu
Aydınlatma
Aydınlatma, çelik Z-350 6,24 240 705 9,600
Aydınlatma Z-354 (project 3890) 6,5 (6,66) 240
Aydınlatma Z-354 4,65 240
Diğer mermiler
Parçalı-kimyasal OH-350 6,25 706 13,630
 
Zırh delme tablosu
Zırh delici BR-350A mermisi
Mesafe, m Çarpışma açısı 60°, mm Çarpışma açısı 90°, mm
100 67 82
500 61 75
1000 55 67
1500 49 60
Bu bilgiler Sovyet yöntemleri ile elde edilmiştir. (zırh geçebilme özelikleri 75% eşdeğerdir).
Aynı tür başka mühimmatlar ile kıyaslanamaz.

Kaynakça

SSCB ait Büyük Vatanseverlik Savaşı topları
Tanksavar topları
37-mm top1-K | 45-mm top M1937 | 45-mm top M-42 | 57-mm top ZiS-2 | 100-mm top BS-3
Dağ topları
76-mm dağ topu M1938
Alay topları
76-mm top M1927 | 76-mm top M1943
Tümen topları
76-mm top M1902/30 | 76-mm top F-22 | 76-mm top USV | 76-mm top ZiS-3
122-mm obüs M1909/37 | 122-mm obüs M1910/30 | 122-mm obüs M-30
Kolordu ve Ordu topları
122-mm top A-19 | 152-mm obüs M1909/30 | 152-mm obüs M1910/37
152-mm obüs M-10 | 152-mm obüs D-1 | 152-mm top M1910/30
152-mm topM1910/34 | 152-mm top-obüs ML-20
Ağır toplar
152-mm top M1935 | 203-mm obüs B-4 | 210-mm top M1939
280-mm havan topu M1939 | 305-mm obüs M1939
Uçaksavar topları
25-mm top 72-K | 37-mm top61-K | 76-mm top M1938 | 85-mm top 52-K
This article is issued from Vikipedi - version of the 1/17/2016. The text is available under the Creative Commons Attribution/Share Alike but additional terms may apply for the media files.